Ký ức ùa về, những mạch chuyện cứ nối nhau không dứt, cho dù người kể đã ở độ tuổi hơn 87 mùa xuân…
Làm “hầm” trong… cây rơm
Sinh ra trong gia đình có truyền thống cách mạng ở huyện Gò Công Tây
(Tiền Giang), ông nội nuôi cán bộ Việt Minh, bố từng là Phó chủ tịch Ủy
ban Hành chính kháng chiến Mỹ Tho; ngay từ nhỏ, Sáu Đại đã sớm có tinh
thần yêu nước.
Ngày ấy, có một nhà cách mạng nổi tiếng là ông Nguyễn Văn Côn (còn
gọi là Chín Côn - nguyên Bí thư An Nam Cộng sản Đảng ở Gò Công, Bí thư
Tỉnh ủy Gò Công năm 1945; Đại biểu Quốc hội các khóa I, II, III, IV và
khóa V) bị địch bắt tù đày ở Côn Đảo. Sau đó, địch quản thúc ông Chín
Côn tại Gò Công.
Để giúp ông Chín Côn sinh sống, bố của ông Sáu Đại đã vận động học
sinh đến nhà Chín Côn ở và Sáu Đại cũng nằm trong số các học sinh này.
Dù bị địch quản thúc, song ông Chín Côn vẫn tiếp tục hoạt động, nhờ
đó, Sáu Đại đã được giác ngộ cách mạng. Một thời gian sau, ông Chín Côn
gọi Sáu Đại và giao nhiệm vụ đi học để về xây dựng đài vô tuyến điện,
giúp việc thông tin liên lạc được dễ dàng.
Tới năm 1954, Hiệp định Genève 1954 được ký kết, Sáu Đại ở lại phụ
trách đài bí mật của Xứ ủy Nam Bộ. Hoạt động trong lòng địch khó khăn,
lại không có tập thể để dựa lưng, ban ngày Sáu Đại cùng anh em phải ở
hầm, ban đêm mới làm việc (tại Chợ Gạo, Tiền Giang). Thậm chí, đài phải
di chuyển nhiều nơi để tránh tai mắt của địch.
Thời gian này có nhiều lần tưởng đã nằm trong tay địch, thế nhưng nhờ
sự cưu mang của bà con và mưu trí, ông Sáu Đại không bị rơi vào tay kẻ
thù.
Ngày ấy, máy móc thiếu thốn đòi hỏi phải giăng anten cao thì mới liên
lạc được, trong khi Đài vô tuyến ông Sáu Đại phụ trách chỉ cách bốt
địch vài km. Bởi thế, ông Sáu Đại nghĩ cách “làm hầm” trong cây rơm lớn
để giấu anten, quanh nhà có hàng rào tre để tạm ngăn địch, nuôi ngỗng,
chó để “cảnh giới”… Tới 8 giờ tối, ông lại lôi anten từ trong cây rơm
rồi lắp vào cây sào, giăng lên để làm việc.
Đi bộ trên… cây
Ba năm sau, Sáu Đại bị bệnh, Xứ ủy Nam Kỳ chỉ chị đưa ông sang
Campuchia chữa trị. Sau ba tháng, ông đã đòi về đài làm việc. Khi đó,
đài đã về Châu Thành (Tây Ninh), đặt trong rừng mây để tránh sự nhòm ngó
của người lạ. Mỗi lần ra vào, những người làm thông tin liên lạc phải…
đi trên cành cây một đoạn xa rồi mới dám xuống đất đi bộ bằng đường mòn…
Tới năm 1960, Xứ ủy chuyển về Tây Ninh, đài cũng chuyển về cạnh văn
phòng Xử ủy. Thế nhưng chẳng bao lâu, địch mở con đường Trần Lệ Xuân nên
Xứ ủy phải dời về Đồng Nai và bắt đầu lo phát triển ngành thông tin
liên lạc bằng việc mở trường đào tạo. Ông Sáu Đại khi đó ở lại phụ trách
trường.
“Lúc ấy, anh em học sinh tự chặt cây bện lại làm bàn, hái lá trung
quân làm nhà, mắc võng để ở, thiết bị máy móc, học cụ phải mua từ
Campuchia gửi về. Học sinh vừa lo học, vừa lo sống nhưng không ai có ý
định chùn bước,” ông Sáu Đại nhớ lại.
Tới tháng 10/1961, Trung ương Cục Miền Nam được. Ban Thông tin liên
lạc Trung ương cục (thường gọi tắt là Ban Thông tin R) được thành lập
với bốn người phụ trách hai đài. Ông Sáu Đại trở thành Trưởng ban đầu
tiên.
Ban Thông tin R có nhiệm vụ tổ chức cụm đài thông tin phục vụ Trung
ương cục, chỉ đạo xây dựng mạng lưới thông tin toàn miền Nam, đào tạo
cán bộ nghiệp vụ, cung cấp trang thiết bị, thông tin cho các chiến
trường.
Lúc đầu, hai cụm đài chỉ mới có hai bộ máy thu phát 15w sử dụng nguồn
điện ragonot, hoạt động thường xuyên cả ngày lẫn đêm. Máy móc điện đài
được sử dụng lâu ngày nên rất cũ kỹ. Do đó, cán bộ nghiệp vụ làm việc
phải hết sức cố gắng, có tinh thần trách nhiệm cao mới đảm bảo giữ thông
tin liên lạc với Trung ương và các khu toàn Miền.
Vừa làm việc, các cán bộ thông tin liên lạc vừa phải chiến đấu trước
những toán biệt kích hay những trận bom B52 của kẻ thù. Ông Sáu Đại nhớ
như in những lần vừa xuống hầm thì trận bom đạn của địch rải tới tàn
sát. Thế nhưng, dù vất vả, gian khổ và nguy hiểm tới đâu, những người
làm thông tin vẫn quyết bám trụ chiến trường, sáng tạo để bảo đảm mạch
máu thông tin được xuyên suốt.
